PVSM: Đã bắt đầu kỷ nguyên vươn mình
PV: Thưa ông, Chính phủ, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) vừa qua đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn kéo dài hàng chục năm đối với Công ty TNHH MTV Đóng tàu và Công nghiệp cơ khí Dầu khí (PVSM). Cụ thể, sự “cởi trói” này bao gồm những nội dung gì?
Ông Nguyễn Anh Minh: Từ năm 2023, dưới sự chỉ đạo của Petrovietnam và Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, PVSM đã xây dựng đề án tái cơ cấu với mục tiêu khôi phục và phát triển hoạt động sản xuất kinh doanh tương xứng với tiềm năng, thế mạnh của mình.
Được sự chỉ đạo sát sao của Thủ tướng Chính phủ và Petrovietnam, đến tháng 11-2024, đề án tái cơ cấu PVSM đã được Bộ Chính trị thông qua. Phải nói rằng DQS (Công ty TNHH MTV Công nghiệp Tàu thủy Dung Quất - tiền thân của PVSM) là một trong số rất ít doanh nghiệp có đề án tái cơ cấu được xem xét ở cấp cao nhất. Quyết định của Bộ Chính trị tạo nền tảng pháp lý vững chắc để PVSM thực sự hồi sinh và phát triển.
Tổng Giám đốc PVSM Nguyễn Anh Minh (đứng giữa) báo cáo về tình hình sản xuất kinh doanh của đơn vị với lãnh đạo Petrovietnam
Cụ thể đề án tái cơ cấu được thông qua có bốn cơ chế quan trọng giúp tháo gỡ các vướng mắc cho PVSM.
Thứ nhất, cho phép Petrovietnam và PVSM sử dụng nguồn vốn hợp pháp để đầu tư phát triển nhà máy, trong đó quan trọng nhất là xây dựng cầu tàu. Đây là hạng mục then chốt để khôi phục năng lực sản xuất. Nếu có cầu tàu, công suất của nhà máy có thể tăng gấp đôi. Suốt từ thời Vinashin không thực hiện, đến khi chuyển giao về Petrovietnam năm 2010, việc đầu tư cầu tàu cũng không thể triển khai do chủ trương không bổ sung vốn cho doanh nghiệp thua lỗ. Đến nay, Bộ Chính trị đã “cởi trói” cho Petrovietnam và PVSM để xây dựng cầu tàu.
Thứ hai là cơ chế quyết toán nguyên trạng đối với các hạng mục đầu tư dở dang. Nôm na chúng ta hiểu rằng, trước đây làm được đến đâu thì bây giờ được quyết toán đến đấy. Trước đây, nhà máy ở tình trạng xây dựng dang dở, nhiều hợp đồng không thể quyết toán, yêu cầu quyết toán toàn bộ khiến toàn bộ dự án vướng cả. Bởi vậy, việc cho phép làm đến đâu quyết toán đến đó là bước tháo gỡ rất quan trọng.
Thứ ba là xử lý các tài sản không tham gia sản xuất kinh doanh. Trước đây, Vinashin đầu tư dàn trải, rất nhiều hạng mục máy móc không tham gia vào sản xuất. Nếu PVSM chỉ dùng được khoảng một nửa số đó nhưng vẫn phải gánh toàn bộ khấu hao, doanh nghiệp không thể có lãi. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính cho phép PVSM khoanh khấu hao với những tài sản mà không tham gia sản xuất, chờ xử lý tiếp theo khi doanh nghiệp phục hồi, ăn nên làm ra.
Thứ tư là xóa lãi vay, đặc biệt là lãi phạt. Khi Vinashin đầu tư nhà máy, vốn chủ sở hữu chỉ khoảng 79 tỉ đồng, còn lại hầu hết là vốn vay. Vào giai đoạn thực hiện chủ trương không bỏ thêm vốn vào cho doanh nghiệp thua lỗ, nên không trả hết được nợ. Qua nhiều năm, lãi mẹ đẻ lãi con, PVSM phải gánh hàng nghìn tỉ đồng tiền lãi. Việc Bộ Chính trị đã thông qua chủ trương cho phép PVSM được xóa lãi vay, lãi phạt giúp doanh nghiệp thực sự có cơ hội đứng dậy.
PV: Như vậy có thể hiểu là hiện nay PVSM đã được tháo gỡ toàn bộ các rào cản?
Ông Nguyễn Anh Minh: Về mặt cơ chế, có thể nói là đã được tháo gỡ những vướng mắc lớn nhất. Tuy nhiên, về hành lang pháp lý, chúng tôi vẫn còn nhiều việc phải làm. Một số chủ trương đã rõ định hướng, nhưng để thể chế hóa thành luật, nghị định hay thông tư vẫn cần thời gian, phải rà soát, điều chỉnh cho phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành. Ví dụ đã có cơ chế bàn giao nguyên trạng thì quyết đoán nguyên trạng, nhưng thể chế hóa nó sẽ không dễ dàng.
PV: Vậy việc tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc pháp lý này sẽ do đơn vị nào trực tiếp thực hiện?
Ông Nguyễn Anh Minh: PVSM sẽ phối hợp chặt chẽ với Petrovietnam để trực tiếp làm việc với các bộ, ngành liên quan. Ví dụ để khoanh khấu hao tài sản, chúng tôi đã làm việc với Bộ Tài chính và Bộ đã ban hành Thông tư 30 sửa đổi Thông tư 45 trước đây của Bộ về chế độ khấu hao tài sản cố định.
PV: Thưa ông, công việc cho năm 2026 có được khá chưa?
Ông Nguyễn Anh Minh: PVSM có hai mảng công việc, một là sửa chữa tàu và hai là đóng mới tàu.
Về sửa chữa tàu, chúng tôi có khá nhiều mối quan hệ với khách hàng trong nước và nước ngoài. Nên về cơ bản, mỗi năm chúng tôi có thể thực hiện khoảng 50-60 lượt tàu, với thị trường tương đối ổn định. Sửa chữa tàu cũng mang tính đặc thù, tức là dù thị trường vận tải lên xuống thì các tàu đến kỳ là phải sửa chữa. Đặc biệt, PVSM sở hữu ụ tàu rất lớn, có thể tiếp nhận tàu 300.000 tấn, nên các tàu lớn trong khu vực chắc chắn vào PVSM hoặc vào Trung Quốc.
Về đóng mới, PVSM đang đóng 4 con tàu, trong đó có tàu hàng 5.000 tấn cho Hà Lan, dự kiến bàn giao trong năm 2026 hoặc đầu 2027. Chúng tôi cũng chuẩn bị ký hợp đồng đóng tiếp series 3 tàu hàng cho Hà Lan, khởi công trong quý I/2026, bàn giao trong năm 2027. Ngoài ra, PVSM sẽ ký hợp đồng đóng mới 3+1 tàu Seabank 150.000 tấn - tàu lớn nhất từ trước đến nay Việt Nam cho Công ty Samsung Heavy Industries của Hàn Quốc.
Dock sửa chữa tại PVSM thường xuyên “đón tiếp”các tàu thuyền ra vào để sửa chữa, bảo dưỡng, cải hoán
PV: Xin chúc mừng PVSM. Đóng tàu cho đối tác quốc tế đòi hỏi một trình độ công nghệ và thiết bị cao. Vậy PVSM đã sẵn sàng cho thách thức này?
Ông Nguyễn Anh Minh: Tay nghề công nhân của PVSM hiện được các chủ tàu đánh giá rất tốt. Tuy nhiên, đội ngũ nhà thầu phụ vẫn còn khoảng cách, nên chúng tôi vừa đóng tàu, vừa rèn giũa để nhà thầu theo kịp chất lượng của PVSM.
Về thiết bị, phải thẳng thắn thừa nhận rằng nhiều máy móc được đầu tư từ giai đoạn 2010 đã lạc hậu. Chúng tôi vẫn phải vừa sản xuất, vừa từng bước đầu tư nâng cấp, nhằm bảo đảm chất lượng để duy trì việc làm, thu nhập cho người lao động cũng như sự phát triển của công ty.
PV: Nếu đóng thành công tàu 150.000 tấn cho Samsung, đây sẽ là con tàu lớn nhất trong lịch sử đóng tàu Việt Nam?
Ông Nguyễn Anh Minh: Đúng vậy. Hiện nay, con tàu lớn nhất từng được đóng tại Việt Nam là tàu chở dầu thô 110.000 tấn tại DOC của Hyundai Vinashin. Nếu dự án này thành công, PVSM sẽ lập kỷ lục mới.
PV: Cuối cùng, xin ông cho biết thu nhập của người lao động PVSM hiện nay đã cải thiện như thế nào so với cách đây 5 năm, 3 năm, trước khi có nghị quyết tháo gỡ vướng mắc của Bộ Chính trị?
Ông Nguyễn Anh Minh: Bước ngoặt lớn của PVSM diễn ra từ giai đoạn 2020-2021, khi chúng tôi mở rộng sang thị trường ngoài ngành dầu khí. Trước năm 2020, khoảng 80% doanh thu đến từ sửa chữa tàu trong ngành, thu nhập người lao động chỉ khoảng 7 triệu đồng/tháng.
Đến năm 2025, thu nhập bình quân của người lao động đã đạt 16,8 triệu đồng/tháng. Đây là tín hiệu rất tích cực, giúp người lao động yên tâm gắn bó với doanh nghiệp.
PV: Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi rất thẳng thăn và chân thực này. Một lần nữa xin chúc mừng Tổng Giám đốc và người lao động PVSM. Chúc PVSM vững tâm bước vào kỷ nguyên vươn mình!.
Nguyễn Như Phong